Konuyu Oyla:
  • Derecelendirme: 0/5 - 0 oy
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Özel Eğitime Nereden Başlanmalı
#1
Aileler çocukların da bir problem olup olmadığını daha çok yürüme,konuşma,tuvalet ve temel akademik beceriler gibi temel kilometre taşlarına göre değerlendirirler. Bu beceriler temel kilometre taşı olmasına rağmen ismine tepki,göz teması,taklit,dikkat ve etkileşim becerileri çok daha erken yaşta dikkat edilmesi gereken daha temel becerilerdir.

Aileler genellikle daha ileri ki dönemde çocuğun gelişiminde problem gördüklerinde(örneğin konuşma olmadığında) bu erken yaş temel becerilerin önemini anlamaya,okumaya başlarlar. Çocuğun gelişimindeki erken uyarı sinyalleri dediğimiz göz teması,ismine tepki verme gibi beceriler de merkezi sinir sistemi yani beynin senkronize çalışmasına bağlıdır. Senkronize çalışmayan merkezi sinir sistemi çocuğun gelisiminin parçalı olmasına sebep olur,gelişim düzenli olarak ilerleyemez.

Problemin varlığında aileler temel kilometre taşlarındaki davranışları düzeltmeye çalışarak çocuğun gelişimini rayına sokmaya çalışırlar ki esasında bu da çocuğun eğitiminde iplerin kopmasına sebep olan ana hatayı getirir. Konuşamıyorsa konuşturmaya ,yürüyemiyorsa yürütmeye ,dikkati dağınıksa birşeye dikkatini verdirtmeye çalışırlar. Burada ailelerin sorması gereken en temel soru şudur; ÇOCUĞUMUN BEYNİNDE(MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNDE)YOLUNDA GİTMEYEN NE VAR?

Bu soru çocuğun eğitiminde daha verimli bir özel eğitimin yolunu açacaktır. Çocuğun genel gelişimindeki davranislar (konuşma,yürüme,...vb) merkezi sinir sisteminin düzenli çalışmasıyla oluşan davranışlardır. Yani bu davranışları düzeltmeye çalışmak çocuğun gelişimine çok düşük düzeyde fayda getirir hatta otizm gibi gelişimsel YETERSİZLİKLERDE zarar bile getirebilir.
Örneğin çocuk için en önemli kilometre taşlarından biri olan ifade edici dil becerisi yani konuşmadır. Aileler konuşma becerisini geliştirmek için yüzde doksan 95 düzeltme yaklaşımı benimserler yani çocuğa tekrar yoluyla konuşma davranışı öğretmeye çalışırlar. Konuşma becerisinde resimli kartlar,etkinlik kartları dikte ettirilmeye çalışılır. Konuşmada en önemli faktörler; ETKİLEŞİM,SÖZSÜZ İFADE(isteklerini jest ve işaretlerle anlatma) AMAÇLI HAREKET,TAKLİT,ORTAK DİKKAT,ALICI DİL BECERİSİ VE OYUNDUR.
Konuşma iletişimin sözel şeklidir ama iletişimin tel yolu değildir. Konuşma öncesinde çocuk ne kadar çok sinyalleşirse (byby yapma ,gel yapma,işaret etme,hayır şeklinde kafa sallama,itiraz etmek için ayak vurma...vb)bunlar daha sonra sözlü iletişim için kullanılacaktır. Çocuğun motor planlaması (kafasında tasarladığını davranışa dönüştürme) mutlaka iyi olmalıdır. Çocuk yetişkinlikle birlikte aynı konu üzerinde çalisabilmelidir (ORTAK dikkat).
Konuşma haz ilkesiyle orantılı olarak gelişim gösterir.

Faaliyetlerin çocuğun önderliğinde ve keyifli olması çok ama çok önemlidir. Bunları var eden düzenli hale getiren de beyindir.
Beyni düzenlemek için en önemli ilke keyifli oyun ve etkileşimdir . Araştırmalar net bir şekilde gösteriyor ki;keyifli etkileşime giren çocukların merkezi sinir sistemi düzelmekte bir çeşit tamir olmaktadır.Bu yüzden öncelikli hedef çocuğa bol bol konuşturma alıştırması yapmak değil keyifli ve temel ilkelere uygun oyun oynamaktır . Özellikle 0-3 yaş arası çocukların konuşma terapisinde floortime(yerde oyun) ve benzeri yaklaşımlar olmazsa olmazdır . Konuşma terapisi çalışmalarında seansın en 15 dakikası harekete ve duyusal BÜTÜNLEME çalışmalarına katılmalıdır . 0-3 yaş çocuklarda kesinlikle masa başı çalışması yapılmamalı olabildiğince ödülden uzak durularak çocuğun yaptığı etkinliğin kendisinden keyif alması sağlanmalıdır. Beynin yeniden yapılandırılması hemen olacak bir süreç değildir lütfen sabırlı olunuz ama sabırla yanlış gidilen yolu da karıştırmayınız.
ÖZEL EĞİTİM çocuğun yapamadıklarını tekrar yoluyla öğreneceği basit bir eğitim yöntemi değildir. Çok farklı yöntem ve tekniklerin bir arada kullanılacağı uzmanlık işidir . Özellikle otizm gibi gelişimsel YETERSİZLİKLERDE tek bir yaklaşım yerine iki üç temel yaklaşımı bîr arada kullanan BÜTÜNCÜL YAKLAŞIM benimsenmelidir. Çocuğun gelişiminde her davranışın beyinde bir açıklaması vardır . Çocuk hiçbir problem davranışı tekrar edemediği için yapmaz. Yapamıyordur çünkü yapmasını sağlayan temel taşları iyi değildir . Hedef taşları sağlamlaştırıp üstüne yeni taşlar koymaktır. Eğer temeldeki taşlar sağlam olmazsa bina yani gelişim sağlıklı olmayacaktır. Tekrar üzerine kurulu aynı etkinliklerin çocuğa sürekli dikte ettirilip öğretmeye çalışılan bir özel eğitim uygulaması hatalı ve zarar vericidir. Bu türlü uygulamalar özellikle otizm ve benzeri yetersizliklerde çocuğa çok büyük zararlar verebilir . Özel eğitim önemli bir uzmanlık alanıdır ve söz konusu çocuklar olduğu için bir kez daha önem arzetmektedir. Özel eğitimde erkenlik çok ama çok o önemlidir. Özellikle anneler en ufak kuşkuda mutlaka uzman danışmanlığı alıp zaman kaybetmemeleri gerektiğini bilmelidirler.
Serge Özdemir Özel Eğitim Uzmanı İzmir
Cevapla


Hızlı Menü:


Konuyu Okuyanlar: 1 Ziyaretçi