Konuyu Oyla:
  • Derecelendirme: 0/5 - 0 oy
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Dil ve konuşma eğitim programı
#1
Dil ve konuşma bireylerin kendilerini ifade etme, iletişim kurma ve sosyal hayatı
paylaşmalarındaki en önemli araçlardandır. Birey doğumundan itibaren çevresinde olan
biteni anlamaya, istek ve ihtiyaçlarını ifade etmeye çalışırken dili kullanır. Dil, genellikle konuşma ile aynı kavram gibi algılanmakla birlikte konuşmayı, yazmayı ve sembollerle
ifade etmeyi de içeren daha geniş kapsamlı bir kavramdır. Konuşma ise seslerin fiziksel
olarak üretilmesi ve dili kullanarak sözlü iletişim kurma yöntemidir. Özetle dil sözlü olan
ve olmayan, kültürle de bağlı çok geniş bir kapsama sahipken konuşma, dilden kesin
sınırlarla ayrılamayan ancak dil ile bağlantılı bir parçayı oluşturmaktadır.
Dil ve konuşma gelişimi zihinsel, fiziksel ve duygusal gelişimden bağımsız
değildir. Bu alanlardan herhangi birinde yaşanan bir güçlük, dil ve konuşmayı olumsuz
yönde etkileyebilmektedir. Dil ve konuşma güçlüklerini ortaya çıkaran nedenler arasında,
zihinsel yetersizlik, işitme kaybı, gelişimsel gecikmeler, bazı cerrahi girişimler sonrası
sorunlar, beyin hasarları, yarık damak/dudak gibi yapısal bozukluklar, serebral palsi gibi
kasları etkileyen hastalıklar, sesin yanlış kullanımı vb. pek çok neden sayılabilir. Dil ve
konuşma güçlüklerinin sınıflandırılmasında farklı yaklaşımlar bulunmaktadır. Dil ve
Konuşma Güçlüğü Destek Eğitim Programı’nda, bireylerin bu alanda yaşadıkları
yetersizlikler dikkate alınarak gruplandırma yapılmıştır. Bu doğrultuda Dil ve Konuşma
Güçlüğü Destek Eğitim Programı beş ayrı modülden oluşan bir sistem hâlinde
düzenlenmiştir. Bu modüller, Sesletim ve Ses Bilgisi, Akıcı Konuşma, Ses
Bozukluklarının Sağaltımı, Gelişimsel Dil, Edinilmiş Dil Bozukluklarının Sağaltımı
başlıkları altında hazırlanmıştır.
Dil ve Konuşma Güçlüğü Destek Eğitim Programı, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı
faaliyet gösteren özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde uygulanmak üzere, dil
ve konuşma güçlüğü olan bireylerin günlük iletişimde ihtiyaçlarını karşılayacak dil ve
konuşma becerilerinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır.
Programın hazırlanmasında 3797 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun’un Ek.3 maddesi ile 24.07.2008 tarihli ve 5793 sayılı Bazı
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 25. maddesi
dayanak teşkil etmektedir.
ÖZÜR GRUBUNUN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ
Bireyin sözel, sözel olmayan veya grafik sembol-işaret sistemlerini kullanarak
iletişim kurma (alma, gönderme, işlemleme, kavrama-anlama) yetisinde kişisel, sosyal,
eğitim ve iş hayatını etkileyen yetersizliklerdir. Bu yetersizliklerde işitme, dil ve
konuşma süreçleri hafif düzeyden çok ağır düzeye yayılan gelişimsel ya da edinilmiş
(sonradan ortaya çıkan) olarak etkilenebilir. Bu yetersizlikler belirli bir tıbbi nedene
dayalı olabileceği gibi belirli bir nedene bağlı olmayabilir ve/veya çeşitli özür gruplarına
ikincil olarak eşlik edebilir. Dil ve konuşma güçlükleri ana hatlarıyla beş alt grupta
modüler olarak toplanmıştır:
1. Sesletim (Artikülasyon) ve Ses Bilgisi (Fonoloji) Bozuklukları: Konuşma seslerinin
ve dile ait ses birimlerin beklenenden farklı olarak sesletimi; ve ana dilin ses sistemi ve
ses birleşimlerini düzenleyen kuralları anlama ve kullanmada güçlüktür. Bu bozukluklar;
konuşma sesinin özelliklerinde, çarpıtılmalar; bir ses yerine başka ses kullanma, ses
düşürme, ekleme, arka sesleri (k, g) öne getirme (t, d), ya da sürtünmeli sesleri (f, v, s, z,
ş, j) durak sesi olarak çıkarma (t, d, p, b) gibi hata örüntüleri ile belirlenir. Bu durum
konuşmanın anlaşılırlığını olumsuz yönde etkiler.
2. Akıcı Konuşma Bozuklukları: Konuşmada beklenenden farklı hız, ritim gözlenmesi,
ses, hece, sözcük ya da sözcük öbeği tekrarları, uzatmalar veya bloklar biçiminde
konuşma akışının kesintiye uğramasıdır. Bunlara aşırı gerginlik, çabalama davranışları ve
ikincil davranışlar eşlik edebilir.
3. Ses Bozuklukları: Bireyin yaşına ve cinsiyetine uygun olmayan ses üretimi ve/veya
ses kalitesinin, perde (ton), şiddet, rezonans, ve/veya süre gibi özelliklerinde ortaya çıkan
bozukluklardır.
4. Gelişimsel Dil Bozuklukları: Konuşma, yazı ve/veya diğer sembol sistemlerinin alıcı
(algılanması-anlaşılması) ve/veya ifade edici (kullanılması) boyutlarında dilin biçim
bilgisi (morfoloji), söz dizimi (sentaks), anlam bilgisi (semantik), edim bilgisi/kullanım
bilgisi (pragmatik) alt sistemlerini kapsayan bozukluklardır. Bu bozukluklar doğuştan
veya bebeklik/çocukluk çağında ortaya çıkan gelişimsel nitelik taşırlar.



5. Edinilmiş Dil Bozuklukları: Bu bozukluklar dil kazanıldıktan sonra çoğunlukla
ergenlik döneminde ya da yetişkin yaşlarda herhangi bir nedenle dil ve konuşmanın
kaybı biçiminde görülür. Bu bağlamda konuşma, yazı ve/veya diğer sembol sistemlerinin
alıcı (algılanması-anlaşılması) ve/veya ifade edici (kullanılması) boyutlarında dilin biçim
bilgisi (morfoloji), söz dizimi (sentaks), anlam bilgisi (semantik), edim bilgisi/kullanım
bilgisi (pragmatik) alt sistemlerini kapsayan bozukluklardır.
PROGRAMIN DÜZEYİ
Program, doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle dil ve konuşma becerileri ve
günlük yaşam aktiviteleri olumsuz etkilenmiş her yaştaki bireyin genel ve gelişimsel
özellikleri dikkate alınarak hazırlanmıştır.
PROGRAMIN GENEL AMAÇLARI
Program ile bireylerin;
1. Sesletim (artikülasyon) ve ses bilgisel farkındalık (fonolojik) becerilerini
geliştirmeleri,
2. Günlük iletişimde konuşma hızını ve ritmini işlevsel ve akıcı bir şekilde
kullanmaları,
3. Sesini kalite, perde, şiddet, rezonans, ve/veya süre gibi özellikler yönünden yaşına
ve cinsiyetine uygun olarak kullanmaları,
4. Alıcı ve ifade edici dil becerilerini geliştirmeleri,
5. Okuma- yazma becerilerini geliştirmeleri,
6. Günlük iletişimde alternatif ve destekleyici iletişim yöntemlerini kullanmaları
beklenmektedir.
PROGRAM İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR
1. Modüllerde yer alan kazanımlar, dil ve konuşma güçlüğü destek eğitim programında
yer alan genel amaçlara ulaşmasını sağlayıcı nitelikte belirlenmiştir.
2. Programı oluşturan modüller ve kazanımlar bireylerin dil ve konuşma alanında sahip
olduğu yetersizlikler göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır. Birey ihtiyaçlarına
göre aynı anda birden fazla modülden yararlanabilir. Örneğin, bir çocukta hem
sesletim hem de akıcı konuşma sorunu olabilir. Bu durumda birey her iki modülden
yararlanabilir.
3. Modüller arasında bir aşama ve sıra bulunmamaktadır. Modüllerin seçiminde bireyin
ihtiyaçları ve özellikleri dikkate alınmalıdır.
4. Bireyin bireyselleştirilmiş eğitim programına alınacak kazanımlar belirlenirken
kişinin dil gelişimi, bilişsel, fiziksel, psiko sosyal özellikleri, yaşı, cinsiyeti,
çevresi, sağlık durumu vb. faktörler dikkate alınmalıdır.
5. Dil ve konuşma güçlüğü olan bireylerin ek olarak başka bir yetersizliği olması
hâlinde ihtiyaç duyulan diğer destek eğitim programlarından da yararlanması
sağlanmalıdır.
6. Program modüllerinde yer alan kazanımların gerçekleşebilmesi için öğrenme ve
öğretme sürecinde gerekli modüllerde belirtilen araç gereç ve donanımlar
sağlanmalıdır. Destek eğitim sürecinde kullanılacak araç ve gereçler bireyin yaşı, dil gelişimi, sağlık durumu, bilişsel, psiko sosyal, fiziksel özellikleri vb. dikkate alınarak
seçilmelidir. Dil ve Konuşma Güçlüğü Destek Eğitim Programı uygulanırken
çocuklara yönelik olarak sesli ve renkli oyuncaklar (pelüş ve plastik hayvanlar,
taşıtlar, bebekler, legolar, hamur vb.), resimli kartlar, oyun kartları, fotoğraflar, eşleme
kartları, sıralama kartları boyama ve kavram kitapları, değerlendirme formları, test
materyalleri, sözcük/cümle listeleri, Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve
Eğitim Araçları Yönetmeliği’ne uygun olan okuma ve resimli hikâye kitapları,
teknolojik araç ve gereçler, ayna, kronometre, metronom vb. araç ve gereçler
kullanılabilir. Yetişkinlerle ise yaşı mesleği, sosyokültürel özelliklerine uygun araç ve
materyaller kullanılmalıdır.
7. Programı uygulayan uzman, eğitim ortamını en uygun biçimde hazırlamalı ve eğitim
sırasında eğitim teknolojilerini etkin biçimde kullanmalıdır.
8. Bireyin eğitim planı doğrultusunda bağlı olduğu rehberlik araştırma merkezi, varsa
devam ettiği okul ya da kurum ve diğer ilgili kuruluşlarla iş birliği yapılmalıdır.
Bireyin eğitim planı, yapılacak çalışmalar, öneriler konusunda varsa devam ettiği
kurum/okul personeli (sınıf öğretmeni, rehber öğretmen, özel eğitim öğretmeni, branş
öğretmeni, kurum psikoloğu, çocuk gelişimcisi, çocuk eğiticisi, doktor vb.) ile görüş
alışverişi yapılarak bireyin gelişimi desteklenmelidir. Öğrencinin kayıtlı olduğu
eğitim kurumuna, öğretimsel uyarlamalar ve değişikliklere (sınıf ortamı, öğretim
yöntemi, öğretmenin yönergelerin niteliği, etkinliğin tamamlanması için verilen süre,
etkinlik sayısı, etkinliğin/ çalışmanın tekrar yapılması için süre verilmesi, grup
çalışmaları vb.) yönelik önerilerde bulunulmalıdır.
9. Bireyin destek eğitim sürecinin sonunda devam ettiği kurum tarafından hazırlanan
gelişim raporu ve ekinde birey kazanımlarının günlük yaşama geçişini ve kalıcılığını
sağlayacak öneriler, bağlı olduğu rehberlik ve araştırma merkezinin yanı sıra bireyin
ailesine/2828 sayılı yasa ile devlet koruması altında bulunan bireyin vasi statüsünde
olan kuruma, varsa devam ettiği okulun rehberlik ve psikolojik danışma servisine
iletilmelidir.
10. Destek eğitim alan bireyin eğitim sürecinde edindiği kazanımların sosyal yaşama
geçişinin ve deneyim zenginliğinin sağlanması için çevresi ile iletişimde bulunacağı
oyun, drama, tiyatro, gezi, spor vb. etkinliklere bireysel eğitim programı içinde yer
verilmelidir. Birey ve aile, dil ve konuşma becerilerinin gelişimine destek olabilecek
izcilik, tiyatro, spor etkinlikleri, müzik aleti çalma, resim yapma, iş ve mesleğine
uygun etkinlikler vb. biçimde zamanını değerlendireceği sosyal ve kültürel faaliyetler
konusunda bilgilendirilmeli ve yönlendirilmelidir.
11. Programı uygulayan personel tarafından destek eğitim programı kapsamında uzman
desteği alınabilir. Gecikmiş konuşma ve işitme engelli çocukların dil gelişim sürecinde
eğitim odyologları ve işitme engelliler öğretmenlerinden; nörolojik sorunlu bireylerde
fizyoterapist desteği alınabilir. Gerektiğinde psikolog, psikiyatr, rehber öğretmen,
KBB uzmanı, çocuk hastalıkları uzmanı, plastik cerrahi uzmanı, nörolog, ortodonti
uzmanı/diş hekimi ile de iş birliği yapılabilir.
PROGRAMIN YAPISI
Dil ve Konuşma Güçlüğü Destek Eğitim Programı genel amaçlarına ulaşmasını
sağlayacak çeşitli modüller ve modüllere yönelik kazanımlardan oluşmaktadır. Her bir
modülde bireylerde ulaşılması beklenen kazanımlar, içerik, açıklamalar ve ölçme
değerlendirme bölümleri yer almaktadır.
8
Modüllerde yer alan kazanımlar bireye kazandırılacak bilgi, beceri ve tutumlardan
oluşmaktadır. Modüller uygulayıcıya rehber olabilmesinin yanında eğitim kurumlarının
uygulayacağı bir standart getirdiği gibi ölçme ve değerlendirme sürecini de
kolaylaştırmaktadır.
Modüller ve Süreleri
Bireylerde birden fazla dil ve konuşma güçlüğü sorunu bulunduğu durumlarda aynı
zamanda birden fazla modülden yararlanılabilir.
dilvekonusmaprogrami <<<< modülün tamamını indir.

dil-ve-konu%C5%9Fma-terapi-seti.jpg
Cevapla


Hızlı Menü:


Konuyu Okuyanlar: 1 Ziyaretçi