Konuyu Oyla:
  • Derecelendirme: 0/5 - 0 oy
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Çocuğunuzda tik bozukluğu var mı
#1
Psikiyatrik Bozuklukların Tanı ve Sınıflandırması El Kitabına (DSM-IV-TR) göre TİK bozuklukları;

A. Eş zamanlı olarak ortaya çıkmış olmasalar da hastalık sırasında kimi zaman hem çoğul motor, hem de bir ya da birden fazla vokal tik ortaya çıkmıştır. (Tik, birden ortaya çıkan, hızlı, yineleyici, ritmik olmayan, basmakalıp bir motor hareket ya da ses çıkarmadır.)

B. Bu tikler 1 yıldan daha uzun süreli bir dönem boyunca aralıklı olarak ya da hemen her gün günde birçok kez ortaya çıkmaktadır (genellikle zaman zaman) ve bu dönem sırasında ardışık 3 aydan daha uzun olarak tiklerin olmadığı bir dönem hiç olmamıştır,

C. Bu bozukluk belirgin bir sıkıntıya ya da toplumsal, mesleki alanlarda ya da önemli diğer işlevsellik alanlarında belirgin bir bozulmaya neden olur.

D. Başlangıcı 18 yaşından önce olur.

E. Bu bozukluk bir maddenin (örn. stimülanlar) doğrudan fizyolojik etkilerine ya da genel bir tıbbi duruma (örn. Huntington hastalığı ya da postviral ensefalit) bağlı değildir.

Tik bozuklukları tik belirtilerinin tipi, sıklığı ve zaman içerisinde ortaya çıkma şekilleriyle farklılık gösterirler. Tikler göz kırpma, ani kafa jerkleri, yüz buruşturma ya da baş sallama gibi yüz ve boyun bölgesindeki kaslarda yaygın olarak gözlenen anormal hareketler veya ses çıkarmalar şeklinde kendini sergiler. Tipik vokal tikler; boğaz temizleme, homurtu, burundan hırıltılı nefes verme ve öksürmeyi içerir. Tikler istemsiz hareket ya da ses çıkarmalarla kendini gösteren hızlı ve yineleyici kas kasılmaları olarak tanımlanır. Çocuklar ve ergenler bir uyaran sonrası veya içsel dürtüye yanıt olarak tik davranışlarını gösterebilirler. Tik bozuklukları bir grup nöropsikiyatrik bozukluklardır; genellikle çocukluk dönemi ya da ergenlikte başlar. Çocukluk döneminde sürekli ya da dalgalı seyir gösterirken ergenlikte genellikle azalır. Her ne kadar tikler istemsiz olsalar da bazı hastalar tikleri bir süre baskılayabilirler.

En yaygın bilinen ve en ciddi tik bozukluğu Tourette bozukluğu olarak da bilinen Gilles de la Tourette sendromudur. Psikiyatrik Bozuklukların Tanı ve Sınıflandırması El Kitabının- metin düzenlenmiş dördüncü baskısı (DSM-IV-TR); kronik motor ya da vokal tik bozukluğu, gelip geçici tik bozukluğu ve başka türlü adlandırılamayan tik bozuklukları gibi diğer tik bozukluklarını da içermektedir. Tiklerin belirli bir amacı olmasa da çoğunlukla istemli hareket esnasında ortaya çıkar.

Obsesif-kompulsif belirtiler ya da ] bozukluk (OKB) Tourette bozukluğu olan çocuk ve ergenlerin 1/3-2/3’ünde birliktelik gösterdiği bulunmuştur. Tourette hastalarının yaklaşık üçte birinde OKB yetişkinliğe taşınır.

Motor ve vokal tikler, basit ve kompleks tip olarak ikiye ayrılırlar.

Basit motor tikler göz kırpma, boyun kıvırma, omuz silkme ve yüz buruşturma gibi işlevsel olarak benzer kas gruplarının yineleyici hızlı kasılmalarıdır. Sık görülen basit vokal tikler; öksürme, boğaz temizleme, homurdanma, burun çekme, burundan hırıltılı nefes verme ve havlama şeklinde olabilir.

Kompleks motor tikler basit motor tiklere göre daha çok amaçlı ve ritualistiktir. Sık görülen kompleks motor tikler; çekidüzen verme davranışları, nesneleri koklama, zıplama, dokunma davranışları ekopraksi (karşısındakinin davranışlarını taklit etme) ve kopropraksiyi (müstehcen davranışlar) içerir. Kompleks vokal tikler; koprolali (küfürlü konuşma), palilali (kişinin kelimelerini tekrarlaması) ve ekolali (karşıdan son duyulan kelimelerin tekrarı) gibi amaçsız tekrarlanan kelime veya cümleleri içerir.

Tik bozukluğu olan bazı bireyler tiklerini birkaç dakika ya da saat baskılayabilirler. Fakat özellikle küçük çocuklar tiklerinin farkında değildir veya karşı konulamaz olarak değerlendirir. Tikler uykuda, gevşeme ya da bir aktiviteye yoğunlaştığında azalabilir ve sıklıkla uykuda kaybolur.

Tourette bozukluğunda ilk tikler yüz ve boyunda başlar, zamanla aşağı doğru ilerleme eğilimindedir. En sık tanımlanan tikler yüz ve baş bölgesini, kolları ve elleri, vücut ve alt ekstremite ler ile solunum ve beslenme sistemlerini etkiler. Bu alanlardaki tikler; yüz buruşturma, alın kırıştırma, kaş kaldırma, göz kırpıştırma, göz kırpma, burun kıvırma, burun deliğini titretme, ağız seğirmesi, dişleri gösterme ve dudakları ısırma şeklindedir. Diğer alanlardaki tikler; dil çıkarma, alt çeneyi ileri uzatma, başı öne doğru sallama, başı sallama, boyun kıvırma, yana doğru bakma, baş çevirme, el jerkleri, kol jerkleri, parmak çıtlatma, parmak burkma, yumruk yapma, omuz silkme, ayak, diz ya da parmak sallama, tuhaf biçimde yürüme, vücut kıvırma, zıplama, hıçkırma, iç çekme, esneme, burun çekme, burun deliklerinden soluma, ıslık çalma, geğirme, emme ya da şapırdatma sesleri ve boğaz temizleme şeklinde olabilir.

Tourette bozukluğu ile dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) arasında bir ilişki olduğu düşünülmektedir. Tourette bozukluğu olan hastaların yarısından fazlasında DEHB görülür. Aynı zamanda Tourette bozukluğu ile OKB arasında da benzer bir ilişki bulunmaktadır. Tourette bozukluğu olan hastaların %40’ında OKB görülür. Ek olarak Tourette bozukluğu olan hastaların birinci derece akrabalarında Tourette bozukluğu, kronik motor ya da vokal tik bozukluğu ve OKB görülme riski yüksektir. Hastaların yarısından fazlasında DEHB bulgularının olması iki bozukluk arasında genetik bir ilişki olabileceğini düşündürmektedir.

Psikoterapist İbrahim GÜLYAŞAR
Cevapla


Hızlı Menü:


Konuyu Okuyanlar: 1 Ziyaretçi