--------------------------------------------------------------------------------

• DİSİPLİN NEDİR?
• Öğrenciye hangi davranışın istenilir olduğunu göstermek ve öğretmek öğrencilerin
• bu davranışı
• Yapmadığını izlemek,davranışı yapınca ödüllendirmektir…
• Disiplin bir anlamda çocuğun sahip olduğu sorumluluklarıyla yaşantısındaki hareketlerin doğal ve sosyal sonuçlarını kabul etmesidir.çocuk eğitiminin bir parçasıdır ve çocuğun gelişiminde önemli rol oynar.sevgi ve güven ilişkisini geliştirmek,benlik saygısının temelini atmak,başkalarını anlamak ve onların kişiliklerine saygı göstermektir…
• DİSİPLİN…
Çocuklar disiplini sözsüz iletişimde öğrenirler.12-24 aylık arası çocuklar,sesinizi yükseltince,parmağınızı olumsuz şekilde sallayınca ne anlama geldiğini anlayabilir…
• Disiplin..
• Çocuklarınıza yardım etmek için her şeyden önce onunla jestlerle bağlı karşılıklı pazarlıklar üzerine çalışmanız her disiplini gerektiren kuraldışı davranışı karşısında mümkün olduğunca iletişime geçmenizi sağlar…
• SINIF İÇİ DİSİPLİN STRATEJİLERİ…
• Sınıf içinde disiplinin sağlanması öğretim etkinliklerinin amacına ulaşmasını kolaylaştırmaktadır.bunun için bazı stratejiler geliştirilmiştir…

• 1.ODAKLAMA TEKNİĞİ
• Derse başlamadan önce öğrencinin dikkatinin çekilmesi gibi…
• 2.DOĞRUDAN ÖĞRETİME BAŞLAMA..
• Öğrenciye ne anlatılacağı nasıl anlatılacağı, hangi materyallerin kullanılacağı önceden anlatılır..
• 3.İZLEME STRATEJİLERİ
• Öğretmenin sınıftaki çocukları takibi…
• 4.BEDEN DİLNİ KULLANMA .
• Jest ve mimiklerini kullanması…
• 5.ÇEVRESEL KONTROLÜ SAĞLAMA..
• Çocuğun zevk alacağı ortamlar oluşturmak..
• 6.DİĞER ÖĞRENCİLERİN DİKKATİNİN ÇEKMEDEN UYARMA…
• SINIFTA DİSİPLİNİ SAĞLAMA
A.Disiplin sorunu çıkmasını önleyici yöntemler.
Problem davranışlar başlamadan önce alınan önlemlerdir.
Planlı çalışmakers planı kullanılabilir olmalıdır.
Akıcı etkinlik:etkinliklerde kesinti fazla olmamalıdır.dikkat dağılmaması için.
Tutarlılık:kurallarda tutarlı davranmak

• Öğretmen kontrolü:bütün sınıfı kontrol edebilmelidir.
• Kurallar belirlemek:öğrencinin sınırlarını bilmesini sağlar.çocuk kendinden beklenenlerin farkında olur.sorumluluk kazanır.
• Kuralları belirlerken:
• Öğretmen model olmalıdır
• Aile ile işbiriliği yapılmalıdır.
• Çocuklara önemli olduklarını hissettirmelidir.

• Bisiplin sorununa tepki yöntemleri
• Görmezlikten gelmek
• Fiziksel yakınlık
• Göz teması,sözsüz uyaran göndermek
• Kesin ifadeler kullanmak(bırak,koy..)
• Öğrenciyi yalnız bırakmak,yerini değiştirmek.
• Kısa ara vermek,sessiz durmak.

• problemi tanımlamak ve çözmek:
• Sorunu tanımlama
• Olası çözümler üretme
• En iyi çözüme karar verme
• Kararı nasıl uygulayacağına karar vermek
• Çözümün başarısını değerlendirmek


• Ailenin katkısı
• İşbirliği
• Sorumluluk
• Ev desteği
• Kurallar
• Olumsuz öğrenci-öğretmen ilişkisi aileyi de etkiler…
• SINIFTA SORUN OLAN DAVRANIŞLAR VE NEDENLERİ
• Sorun olan davranışlar
• Diğer öğrencileri rahatsız eden
• Sınıf etkinliklerini bozan
• Okulun ve öğretmenin beklenti ve kurallarına ters düşen
• Sınıfta karışıklık yaratan davranışlardır…
• Sorun olan davranışın nedenleri
• A.öğrenciden kaynaklanan nedenler
• B.evden kaynaklanan nedenler
• C.öğretmenden kaynaklanan nedenler
• Öğrenciden kaynaklanan nedenler;
• Yaşantıları,sevgisiz yada kendilerini yetersiz görmeleri,gelişim özellikleri(dikkat çekme,karşı gelme isteği)öğretmen yada diğer öğrencilerin onları eleştirmeleri,küçük düşürmeleri,kaba davranmaları vs…
• b.Evden kaynaklanan nedenler
• Anne baba arasındaki zayıf ilişkiler
• Anne baba çocuk arasındaki zayıf ilişki
• Anne babanın istenmeyen davranışları
• c.öğretmenden kaynaklanan nedenler
• Planlama ve uygulamadaki yetersizliği(ders değişikliği derse zamanında başlamama,disiplin üzerinde fazla zaman harcama)ayrıca öğretmenin tükenmişlik başarısızlık korkusu
• ÇOCUKLARDA DİSİPLİN SAĞLAMAK İÇİN ÖNERİLER…
• 1.ADIM:küçük adımlar..çocuğun davranışını değiştirmek için küçük idare edilir adımlar atın.eğer birini ısırıyorsa çocuk ona ısırabileceği başka şeyler verin..


• Örn;plastikten yapılma ve çocukların diş çıkarma evresinde kullanılan bir halka gibi..
• 2.ADIM:yerde oyun zamanı;
• Çocuğunuz büyüdükçe gittikçe artan oranlarda sınırlarla karşı karşıya kalacaktır.dolayısıyla daha çok kızacak ve düş kırıklığı hissedebileceğinden yerde oyun zamanı önem kazanır.

• Böylece çocuğun duygularını ifade etmesine olanak sağlanmış olur..
• 3.ADIMroblemi sembolik olarak çözmek;
• Bebeklerle çocuğunuzun

• Yüz yüze gelmiş olduğu disiplin problemini mimiklendirecek durumlar yaratın.çocuk sözleri kullanamıyorsa konuşmanızı çoğunlukla jestlerle yapın..

• Eğer çocuğunuz konuşma düzeyinde ise yanlış davranış sergileyeceği durumları önceden belirterek onu hazırlamaya çalışın…

• 4.ADIM:Empati göstermek;
• Çocuğunuza onun davranışını kontrol etmesinin ne denli güç olduğunu ve onun içinden ne kadar kızgınlık ve düş kırkılığı hissettiğini bildiğinizi bel..irtin.

• 5.ADIM:beklentiler ve sınır koymak;
• Çocuğunuz hakkında tasarladığınız büyük amaçları kapsam bakımından geniş tutun ki o kurallar tüm davranış çeşidini içersin….

• ÖRN:çocuğunuza yalnızca ısırmak yok derseniz o tekme atmaya kayabilir..o nedenle sizin kuralları daha kapsamlı;hiç kimseyi incitmek yok şeklinde tasarlamanız ve çocuğunuza böyle iletmeniz daha yararlı olur..

• 6.ADIM:Altın kural;disiplini içeren durumlarda yerde oyun zamanını artırmak çok yararlı. çocuğunuz git gide artan dozlarda sınırlanmalarla karşı karşıya kalacak ve size karşı kızgın ve olumsuz davranacaktır.

• Ona fazladan zaman vermekle bu yoğun hisleri diğer alanlara da yaymasını engellemiş olacaksınız.size karşı daha güvenle bağlı olacaktır…
• CEZA
• İstenmeyen bir davranışı ortadan kaldırmak için verilen nahoş uyarıya ceza denir.
• Verilen cezalarla ,bireyin ‘doğru ile yanlış’, ‘uygun ile uygun olmayan’,arasındaki farkı hissetmesi kavraması ve giderek ‘doğru ve uygun’ olana ulaşması hedeflenir.
• …….
• Biçimi ve yöntemi doğru uygulanmayan cezalar bireyde telafi edilemez hasara neden olabilir.
• Bireyin eğitime olan yatkınlığı uzun süreli olarak engelleyebilir.
• Cezalandırma bilgilendirici olması gerekir.
• Örn;elektrik prizine metal sokan bir çocuk prizden uzak kalması konusunda bilgilenmiş olur.ceza sonucunda bilgilenen çocuk neye izin verildiğini neye verilmediğini öğrenmiş olur.böylece hangi sınırlar içerisinde davranabileceğini görür.
• ……
• 2 biçimde ceza vardır;
• Birinci tür ceza
• İkinci tür ceza
• 1.TÜR CEZA:
• Bir davranışın sonucunda ortama hoş olmayan bir uyarıcı katılıyor ve bu davranışın yapılma sıklığı azalıyorsa bu işleme birinci tür ceza diyoruz.

• …….
• Örn; öğrencilerden biri sınıfta sürekli konuşarak ödev yapan arkadaşlarını rahatsız etmektedir.öğretmeni bu öğrencinin davranışına son vermek için öğrenci konuştuktan sonra bırak artık konuşmayı diyerek azarlar ve onu omuzlarından tutarak sarsar.
• …….
• Öğrencinin izleyen günlerde öğretmenin varlığında gelişi güzel konuşmaları azalır.konuşma davranışına hoş olmayan azarlama ve sarsma davranışın eklenmesine bağlı olarak öğrencinin konuşma davranışı azaldığından bu örnek 1.tür ceza örneğidir.
• ……
• Uygun olmayan davranışlar birinci tür ceza uygulamalarıyla azaltılırken olası yan etkileri her zaman akılda tutulmalıdır.bu nedenle davranışı izleyen olayların davranış üzerindeki etkilerini gözleyemeyen öğretmenlerin sorunlu davranışlar sonrasında ceza uygulamalarından kaçınmalarını önerme uygun olur.

• ……
• Sorunlu davranışlarda 1. tür ceza uygulanmalı mı?
• Cezanın 1. türünde rahatsız edici durumların izlenmesiyle o davranışların ilerde oluşma olasılıklarının azaltılması söz konusudur.1.tür ceza yan etkilerinden dolayı yeğlenmemelidir.
• …..
• 1.tür cezanın yan etkileri olan yalan söyleme,inkar etme,hile yapma vs. cezayı uygulayandan ve uygulandığı ortamdan uzak durmayı sağladığı için öğrenilir.bu yüzden 1.tür cezaya uygun olmayan davranışın uyuşmayan davranışını pekiştirmek olası olmadığından cezaya yer verilebilir.
• ……
• 2.TÜR CEZAavranışı sürdüren olaylara (pekiştireçlere) son verilmesine bağlı olarak davranışın ileride oluşumunun zayıflamasıdır.davranışı söndürdüğü bilinen pekiştireçlerin geri alındığı ‘sönme’ ve var olan önceliklerin kısmen yitirildiği ‘tepkinin bedeli’ 2.tür cezadır.
• ……
• Bir çocuğun istediği bir şeyden mahrum bırakılması 2.tür cezaya girer yada ;kopya çeken bir öğrencinin öğretmenin sevgisinden mahrum kalması ve daha sonra kopya çekmekten vazgeçmesi 2.tür cezaya örnek gösterilebilir.
• …….
• Cezanın etkili kullanımı için;
• Ceza kaynağında kaçınma ve engelleme önlenmeli,
• İleride cezaya olan gereksinim en aza indirilmeli,
• Saldırgan davranış modeli sağlanmamalıdır.
• …….
• Bizim ceza kullanımında dikkat etmemiz gereken;
• İstenmeyen davranış karşısında zorunlu kalmadıkça cezaya baş vurulmamalıdır,
• Çocuk yanlış bir davranış sergileyebiliyorsa bunun geçerli bir nedeni olabilir,
• ……
• Cezalandırma yerine çocuğa hatalarını nasıl telafi edebileceğini göstermek yeterli olabilir.
• Bir kez cezalandırılan davranış her zaman cezalandırılmamalıdır.
• Ceza istenmeyen bir davranışın hemen ardından verilmelidir.
• Cezanın nedeni açıklanmalıdır.
• Fiziksel cezanın kullanımından kaçınılmalıdır..
• …….
• Diğer bireyler gibi özel eğitime muhtaç bireyde cezalandırılmaktan hoşlanmaz.Aldıkları ceza sonrası diğer bireyler gibi tepki vermiyor olmaları etkilenmedikleri anlamına gelmez .
• Zihinsel engelli olan bir çocuğun eğitimine karar verildiğinde yapılacak ilk iş çocuğun neleri yapıp neleri yapamadığının belirlenmesidir.
• ……
• Ona göre de bireysel eğitim programı hazırlanmalıdır.bu program içinde de özel öğretim yöntemlerinin yer almasına dikkat edilmelidir.ayrıca ailelerin ihtiyaç ve isteklerine de yer verilmelidir.çünkü problem davranışla baş edemeyen aile çocuk için hazırlanan eğitim programına iş birliği
• …….
• Yapması gerçekçi olmaz.bu yüzden davranışı değiştirme konusunda öncelik olumsuz davranışları azaltma ardından da olumlu davranışları kazandırmaktır…
• ÖDÜL
• Her davranışın kendisini ortaya çıkaran bir karşılığı (ödül,pekiştireç)vardır.Bazı öğrenciler için bu karşılık doğru ve iyi bir şey yapmanın verdiği içsel bir tatmindir.Buna karşın bazı öğrenciler ise uygun davranışın karşılığında dışsal ödüllere ihtiyaç duyarlar.koyduğumuz kurallara uyulmasının karşılığı olarak herhangi bir bir ödül belirlemeniz akıllıca bir davranış olabilir.Bu bir başarı nişanı,izin,oyuncak yada öğrencilerin hoşuna giden herhangi bir şey olabilir.
• Ödül nasıl verilmeli?
• Ödüllerin etkili olması için her zaman yerine getirilmesi gereken 3 koşula bağlıdır;
• 1-denetlenen kişinin denetleyenin denetimine girebilmesi için onun elindeki bir şeyi çok fazla istemesi gerekir.
• 2-denetleyen kişinin verdiği ödül çocuk tarafından gereksinimini karşılayan bir şey olarak görülmelidir.
• 3-denetlenen ödülü almak için denetleyen kişiye bağımlı olmalıdır.(denetlenen gereksinimini kendi kendine karşılayamamalı)

• Denetleyenlerin ödülü 2 şekilde kullanma seçenekleri vardır;
• a)istedikleri şeyleri çocuğun yapması koşuluyla ödül için söz verilebilir
b)Çocuğun istenilen davranışı yaptığını gördükten sonra beklemediği anda onu ödüllendirebilirler.çocukları ödül kullanarak denetim altında tutmak davranış biçimlendirme edimsel koşullanma olumlu pekiştirme davranış yönetimi gibi isimler alır.

• Hangi ad altında olursa olsun ödüllendirerek yönetmenin temel yöntemi çocuğun yararına olduğu düşünülen bazı belirli davranışların yerleştirilmesine çalışmaktır.ödül kullanma otistik şizofren bedensel ve zihinsel engelli çocuklarda bazı istenmeyen davranışların değiştirilmesinde başarılı olmuştur.
• AİLELERİN VE ÖĞRETMENLERİN ÖDÜLLE İLGİLİ KARŞILAŞTIKLARI SORUNLAR
• Ödülleri değerini yitirince ;
• Kabul edilmeyen davranış ödüllendirilince
• Çocuklar kendi ödüllerini elde edince

• Ödülleri kazanmak zor olunca;
• Kabul edilen davranış ödülsüz kalınca
• Çocuklar yalnız ödül akmak için uğraşınca
• Ödül yokluğu ceza gibi algılanınca

• Aziz nesinin anılarından;
• Ertesi günkü bir derste Rıfkı bey ödev vermişti.G ece gördüğünüz filmden ne anladığınızı yazınız
• İlk aferini bu ödevimle kazanmıştım.Çarşamba akşamları müzakere saatinde nöbetçi öğretmen dershaneye girer.o ders haftası içinde derslerinde başarı gösteren öğrencilerin bir yeşil karta basılı aferinleri dağıtırdı.bizim sınıftan ilk aferini alan bendim.bir hafta içinde bir çocuk 6 aferin almışsa bu aferin yerine pembe kartlara basılı tahsin verilirdi.sanırım 4 tahsinde bir imtiyazdı.2veya 3 imtiyaz kazanan öğrenciye okulun tarihçesi yazılı ciltli bir kitap verilirdi.

• Bütün amacım hepsini biriktirip o güzel ciltli kitabı almaktı ama hiçbir zaman bu kitaba ulaşamadım hem de sınıfta en çok aferin alan öğrencilerden biri olduğum halde.
• Ödüllendirici sözcükler;
• İyi,tamam ,mükemmel,akıllıca,
• Doğru iyi bir yanıt,teşekkürler,iyi bir düşünce ,çok iyi,harika,süpersin ,bravo vs…
• Ödüllendirici tümceler;
• “ali aritmetik grubunda gerçekten ilerleme gösterdin”
• “tenefüste istediğin oyunu seçebilirsin” vs…
• TEHDİT
• Çocuklara yaptıkları yanlışlar gösterilerek şu anda kabul edilmedikleri söylenerek daha iyiye doğru değişmenin sağlanabileceği görüşü evrenseldir.Bu nedenle ailenin çoğu anları yargılayarak tehdit ederek yönlendirerek iletiler gönderirler.bu iletilerin tümü çocuğa kabul edilmediğini söyler.yetişkin çocuğun cezalandırmakla tehdit eder.

• “şimdi ağlamayı kesmezsen sana öyle bir dayak atarım ki bir daha unutamazsın..”
• Kes şu gürültüyü yoksa seni dışarı atarım.. “
• “Okulu bırakırsan benden para bekleme..”
• “Bir daha yaptığını görmeyeyim…”
• kuralları öğretirken tehdit baskı ve ceza uygulayanlar amaçladıklarından daha farklı bir ders vermektedir.

• Steven in anne babası da böyle bir durumla karşı karşıya kalmışlardı .onlarla ilk tanıştığımda 4.sınıfa giden oğulları daha ekim ayı olmasına rağmen arkadaşlarına vurma ve tehdit etme 4 kez okuldan uzaklaştırılmıştı.
• Steven le yaşamak patlamaya hazır bomba ile yaşamak diyordu annesi.
• Vurmanın doğru olmadığını bildiği halde yinede yapıyor.kendi kardeşini komşunun çocuklarını ve okuldaki arkadaşlarını dövüp onları tehdit ediyor.

• Onunla tekrar tekrar konuştuğum halde tam olarak anlaşılmıyor gibi
• Kardeşine vurduğunda tam olarak ne söylüyorsunuz ?diye sordum.
• Biraz sesimi yükseltiyorum diye itiraf etti babası…
• Küçük kardeşine kötü davrandığını görmek beni çok öfkelendiriyor.bu yüzden onu açıkça tehdit ediyorum.
• Bu noktayı açıklaya bilmek için ne yapıyorsunuz ?

• Gerektiğinde ona vuruyorum dedi babası.
• Bu günlerde serbest yaklaşımları anlamıyorum çocuklar ne söylediklerimizi anlamak zorundalar.
• Çocuğunuz haftada kaç kez böyle hatırlatmalara ihtiyaç duyuyor?
• 2 veya 3 kez bazen daha çok bu hafta örneğin okuldan uzaklaştırılınca çok ileri gittiğini bilmek zorunda diye cevap verdi annesi..

• O kadar çok hatırlatma ile çocuğunuzun sizce neden sizin kurallarınızı öğrenmekte zorluk çekiyor diye sordum
• Bir öğrenme problemi olduğundan kuşkulanıyoruz dedi annesi.Bunun test edilmesini istiyoruz dedi annesi .
• Steve’ni tanıdıkça bir teste ihtiyacı olmadığını gördüm problem öğrenme ile ilgili değil öğretme ile ilgiliydi. Çünkü anne ile babanın söyledikleri ile uyguladıkları birbirini tutmuyordu.
• ÖVGÜ
• Öğrencinin farklılık ,özgünlük,yaratıcılık ve kendileri olmaları yönleriyle taktir edilmelerinin sınıfa bambaşka bir atmosfer getirdiğine öğrenci ve öğretmen olarak mutlaka şahit olmuşuzdur.başarısı takdir edilen öğrencinin başarısı mutlaka artar.övgü en cimri olduğumuz alanlardan birisidir.dilimizde övgü için kullandığımız kelimelerin sayısı sınırlıdır.öğrencileri övmek için kullandığımız kelimeler de hem çok az hem de tamamı çalışkanlığa tertip düzene ,uslu olmaya ilişkindir.

• Değerlendirmemiz “peki ‘ye” kadar gider. Övgüye ilişkin daha köklü olan problemimiz ise övgünün çocukları şımarttığını düşünmemizdir.Ders işleyiş tarzımız ve öğrenci öğretmen ilişkisine yönelik değerlerimiz bireysel zenginliği görmemize engeldir.gördüklerimizi de taktir edemeyiz.taktir ettiklerimizi de içimizden ederiz.
• Öğrenmeyi gerçekleştirirken ne kadar övme ve azar kullanılmalıdır???
• Öğrenme için ilgi az ise öğreneni överek desteklemek gerekir.öğrenenin sürekli başarısızlığı ilgisinin azalmasına ve öğrenmeden vazgeçmesine neden olur

• Yaşamda başarısızlığın herkes için geçerli olabileceği eğitimde yer verilmelidir.
• ŞİDDET
• Toplumda küçücük çocukların dövüldüğüne tanık olmuşuzdur.
• Örn:bir çocuk kapalı bir ortamda ve sıkı terbiye ediliyor yetişkinlerden birisi çocuğu sevmek istiyor çocukta çekingenliği üstünden atıp bir şeyler yapmaya çalışıyor.o sırada birden azar işitiyor ve tokat yiyor.
• Küçük zaman anlayışlı davranılmıyor.eğer çocuklarının yaramaz saldırgan olmasını istemiyorlarsa aileler önce kendi davranışlarını değiştirmeleri gerekiyor.çocuklarının saldırganlığını baskı altında engellemek yerine eğitimle denetim altına alabilirler.

• Her cezanın özellikle nedenini bilmediği bir cezanın suçluluk duygusunu arttırdığını bilmek gerekir.anneyle duygu bağı içinde olan bir çocuğun baba yerli yersiz cezalandırdığında çocuktaki suçluluk duygusunu bilmeden arttırmış olur.
• TEŞVİK
• Öğretmenler sınıfta pekiştireç olarak genelde övgüyü kullanırlar.övgü yoluyla pekiştirme bireyi ödüllendirmesi ve öğrencinin kendine saygı alanına yönelmesi nedeniyle dikkatli kullanılmalıdır. Örn,”iyi bir cevap” yada “iyi bir öğrenci” gibi övgü ifadeleri “birey ancak biliyorsa değerlidir” mesajı verir.

• Beğenilmek herkesin hoşuna gider fakat teşvik edilmekte isteriz.aslında bizim övgüden çok işi tamamlama konusunda teşvik edilmeye ihtiyacımız vardır.Bireysel gayreti ve potansiyeli uyarması açısından teşvik övgüden ayrılır.teşvik dikkatli kullanıldıklarında etkili öğretim aracıdır.öğretmende teşvik edebilmek için öğrencileri iyi tanımalıdır.

• Eğer çocuk teşvik edilerek bir şeyleri başardıysa kendine daha çok güvenecek ve daha iyisini yapmaya çalışacaktır.
• Çocuk teşvik edilmez ve yardımda bulunamazsa başarısızlığa uğrayacak ve hiçbir etkinliğe katılmak istemeyecektir.eğitimde teşvik önemli bir yere sahiptir…
•
• KAYNAKLAR:

Önemli bir konu..Paylaşım için teşekkürler..