--------------------------------------------------------------------------------
İlkokuma Yazma Öğretimi
Cümle Yöntemi
İlköğretim okulu programının öngördüğü çözümleme yöntemine uygun bir okuma yazma öğretim programı aşağıdaki işlem basamaklarından oluşmaktadır:
• Hazırlık
• Cümle öğretimi
• Cümle çözümlemesi
• Sözcük çözümlemesi
• Hece çözümlemesi
• Serbest okuma yazmaya geçiş.

İşlem Basamakları Süreleri
• İlkokuma yazma öğretiminde bu basamakların ne kadar zaman alacağına ilişkin kesin süreler vermek mümkün değildir.

İşlem Basamakları Süreleri
Hangi işlem basamağının ne kadar sürede tamamlanacağı;
• Öğretim yılının başlama zamanına,
• Öğretim sürecindeki gelişmelere,
• Çocukların öğrenme sürecindeki başarıları
vb. etkenlere göre farklılık göstermektedir.


• İşlem basamaklarının süreleri planlanırken dikkat etmemiz gereken nokta okuma yazmayı en kısa zamanda öğretmek yerine, uygun bir öğrenme için her basamakta yeterli zaman ayırmaktır.
İşlem basamakları birbirini tamamlayıcıdır.
Hazırlık, Cümle öğretimi, Cümle çözümlemesi, Sözcük çözümlemesi, Hece çözümlemesi, Serbest okuma yazma dönemlerinin her biri bir önceki basamağın tamamlayıcısı, bir sonraki basamağında hazırlayıcısı niteliğindedir.
İlkokuma yazmaya hazırlık
• Öğretmenler, öğretme-öğrenme etkinliklerinin başında, öğrencinin öğretim etkinliğiyle ilgili olarak nelere sahip olduğunu belirlemelidirler.
• Öğretmenler, amaçların gerçekleşmesi için öğrencilerin neleri öğrenmiş olmaları gerektiğini de bilmelidirler.
İlkokuma Yazma için hazır olma düzeyi
• Biyolojik büyüme ve gelişme
• Bilişsel giriş davranışları
• Duyuşsal giriş davranışları
İlkokuma yazma öğretimine hazırlık
• İlkokuma yazma öğretimine hazırlık evresi iki başlık altında ele alınabilir;
• Öğretmenin hazırlığı,
• Öğrencilerin öğretime hazırlanması
1- Öğretmenin hazırlığı,
• Öğretim öncesi amaçların belirlenmesi,
• Öğretim materyallerinin hazırlanması,
• Öğretimde kullanılacak etkinliklerin belirlenmesi.
• Aile ile görüşme.
• Öğrencilerin okuma yazmaya hazırlık düzeyini belirleme.

2- Öğrencilerin öğretime hazırlanması
• Öğrencilerin okul ortamına uyum sağlamasına yardım edilir.
• Öğrencilerin, ilkokuma yazma için istekli olmaları sağlanır.

İlkokuma yazmaya başlama alıştırmaları
• A- Anlatım yeteneklerini geliştirme
• B- Varlıklarla ilgili alıştırmalar
• C- Çizgi çalışmaları

A- Anlatım yeteneklerini geliştirme
• Sınıf eşyalarını anlattırma.
• Resimli kartlar üzerinde konuşturma.
• Oynadığı ve bildiği oyunları anlattırma.
• Okul yolunun anlattırılması.
• Öğrencinin kendini tanıtması.
• Yaptığı resimleri anlatması.
• Oyuncakları anlattırma.
• Sevdikleri yemekleri anlattırma.
B- Varlıklarla ilgili alıştırmalar
• Sayı sayma alıştırmaları.
• Azlık çokluk kavramını geliştirmek.
• Uzunluk ve kısalık kavramını geliştirmek.
• Büyüklük küçüklük kavramını geliştirmek.
• Varlıklar arasındaki benzerlikleri ayırt etme.
• Yüksekte ve alçakta olanı ayırt etme.
• Uzak yakın kavramlarını ayırt etme.
C- Çizgi çalışmaları

• Parmak hareketleri.
• Kalem tutma alıştırmaları.
• Karalama alıştırmaları.
• Dik çizgi çizme alıştırmaları.
• Yatay çizgi çizme alıştırmaları.
• Eğik çizgi çizme alıştırmaları.
• Çember çizme alıştırmaları.
• Harfleri çizme alıştırmaları.


Alıştırmalara ne kadar devam edilmelidir?
• Okuma yazmaya hazır öğrenciler;
• Söylenen emirleri yerine getirebilir.
• İstenilen hareketi yapar.
• Basit resimli kartların anlamlarını yorumlar.
• İstenilen çizgileri zorluk çekmeden çizebilir.
• Kalem tutmasını ve yazı yazmasını öğrenmiştir.
• Benzer ve benzer olmayan şekilleri tanır ve ayırt eder.

• DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN ÖNEMLİ HUSUSLAR:
• 1-İIkokuma yazma öğretimde kullanılan büyük ve küçük harflerin, ilkokul programındaki yazı esaslarına uygun olmasına dikkat edilmelidir.
• 2-Öğrencilerin baştan savma yazmalarına izin verilmemelidir.
• 3-Tertip düzene önem verilmeli, öğrencilerin defterlerini katlamalarına izin verilmemelidir.
• 4-Öğrencilerin kullandıkları defterlerin köşelerinin kıvırmaları önlenmelidir.
• 5-Öğrenciler silgi kullanılmadan yazmaya alıştırılmalıdır.
• 6-Öğrencilerin tükenmez kalem ve sert kurşun kalem kullanmaları uygun değildir.
• 7-Öğrencilere çizgisiz ve kareli defter kullandırmaya gerek yoktur. En iyisi tek çizgili veya çift çizgili defterlerdir.
• 8-Defterler sık sık kontrol edilmeli, boş sayfa bırakılmasına izin verilmemelidir.
• 9-Küçük fişler verilince, ilk yazılanlar kontrol edilmeli, doğru ise devam etmelerine izin verilmelidir.
• 10-Her cümlede 1-3 arasında yeni kelimenin geçmesine önem verilmelidir.
• 11-Öğrencileri, dik oturmaya ve doğru biçimde yazı yazmaya alıştırmalıdır.
12-Her öğrenci tek tek kontrol edilmeli, hataları düzeltilmelidir.
• 13-Verilen cümle kavranmadan, ikinci cümle verilmemelidir.
• 14-Hiç ayrım yapılmadan, her öğrenci ile ayrı ayrı ilgilenilmelidir.
• 15-Gerektiği zaman seviye grupları meydana getirilmelidir.
• 16-Öğrencilerin görme ve işitme organları kontrol edilmeli, tahtaya uzaklıkları ona göre düzenlenmelidir.
• 17-0kuma yazma birlikte yürütülmelidir.
• 18-0kuma yazmaya başlarken, programda gösterilen yazı esaslarına uygun olarak büyük ve küçük harfler birlikte öğretilmelidir.

• SEÇİLECEK KELİME VE CÜMLELER, NASIL OLMALIDIR?
• İlkokuma yazma öğretiminde uygulanacak kelime ve cümlelerin seçilmesi çok önemlidir. Çünkü, iyi düşünülerek belirlenen cümlelerin başarıya olan etkileri büyüktür.
• 1-Kelime ve cümlelerin, çevre şartlarına uygun olması ve Hayat Bilgisi konularını içermesi gerekir.
• 2-Cümle, anlamlı ve çocuk diline uygun olmalıdır.
• 3-Cümle, tek hükümlü ve kısa olmalıdır.
• 4-Kelime ve cümlelerde geçen heceler çok çeşitli ve işlek olmalıdır.
• 5-Bütün harfler, yeteri kadar kullanılmalıdır.
• 6-Önce kullanılan kelime ve heceler, sonra verilen cümlelerde tekrar edilerek pekiştirilmelidir.
• 7-Kelimelerin, metin düzenlemeye elverişli olmasına çalışılmalıdır.
• 8-Kavranması zor, anlamsız ve soyut kelimeler kullanılmamalıdır.
• 9-Cümle, bir gereksinmeyi karşılamalıdır.
• 10-Kelime veya cümlenin resimle ifade edilmesi gerekir. Resimle ifade edilemeyen cümlelerin kavratılması daha zordur.
• 11-Cümleler, dramatizasyon etmeye elverişli olmalıdır.
• 12-Sayıların okunuşları yazı ile gösterilebilir. (l=bir, 2=iki, 3=üç, 4=dört, 5=beş, 6=altı) gibi
• 13-Noktalama işaretlerine yer verilmelidir.
• 14-Çözümlendiğinde, bağımsız olarak sesli harflerin elde edilmesine yarayan kelimeler kullanılmalıdır.
• 15-Cümleler, kısa ve kolaydan uzun ve zora doğru sıralanmalıdır.